10 CHƯƠNG · ~80 BÀI TẬP · LANG: HTTP/SHELL/JS

Mạng máy tính
TCP/IP đến HTTPS

Lộ trình 10 chương học sâu Networking cho lập trình viên Việt Nam chuẩn bị phỏng vấn. Mỗi chương: lý thuyết chi tiết, ví dụ curl/Wireshark, sơ đồ ASCII, bài tập, quiz. Học xong, bạn trả lời mọi câu hỏi network trong vòng phỏng vấn backend / DevOps / SRE.

Tại sao học Networking?

Mọi app web/mobile/cloud đều "nói chuyện" qua mạng. Không hiểu network, bạn vẫn code được — nhưng:

Phỏng vấn: backend/DevOps/SRE đều hỏi: TCP handshake, HTTPS, DNS, JWT, CORS, load balancer.
Debug production: hiểu network giúp đọc curl trace, Wireshark, log nginx; tìm bug "vô lý" như request stuck, slow response.
Tối ưu hiệu năng: biết HTTP/2 multiplexing, CDN, keep-alive — tăng tốc app gấp nhiều lần.
Hiểu công cụ: nginx, Cloudflare, Kubernetes Service, Kafka — đều xây trên network primitives.

Chương lý thuyết

~80

Bài tập + thực hành

curl

Công cụ chính

∞

Lần debug được giải

🌐 Cách học hiệu quả nhất

Mở Chrome DevTools tab Network mỗi khi browse web — quan sát request/response thật. Cài Wireshark bắt packet TCP/HTTP. Dùng curl -v để thấy header. Mọi thứ đều có thể quan sát được — đó là điểm tuyệt vời của networking.

Lộ trình 10 chương

Học theo thứ tự từ tầng thấp lên tầng cao. Click vào card để vào học.

CHƯƠNG 01 · FOUNDATION

OSI & TCP/IP Models

7 layers, 4 layers, encapsulation, L4 vs L7 load balancer.

CHƯƠNG 02 · NETWORK

IP, Subnet, Routing

IPv4/v6, CIDR, NAT, ARP, routing table, ICMP, traceroute.

CHƯƠNG 03 · TRANSPORT

TCP — Handshake & Reliability

3-way handshake, sliding window, congestion control, TIME_WAIT.

CHƯƠNG 04 · TRANSPORT

UDP — Khi nào không cần TCP

UDP vs TCP, DNS, video, game, QUIC, head-of-line blocking.

CHƯƠNG 05 · APPLICATION

HTTP/1.1, HTTP/2, HTTP/3

Methods, status codes, headers, multiplexing, caching, ETag.

CHƯƠNG 06 · SECURITY

HTTPS, TLS, Certificates

TLS 1.2/1.3 handshake, asymmetric+symmetric, PKI, Let's Encrypt.

CHƯƠNG 07 · APPLICATION

DNS — How the Internet finds servers

Recursive resolver, A/CNAME/MX, TTL, caching, DoH, dig.

CHƯƠNG 08 · API

WebSocket, SSE, gRPC, REST, GraphQL

5 cách build API; realtime communication; trade-off mỗi cái.

CHƯƠNG 09 · AUTH

Cookies, Sessions, JWT, OAuth

Session vs JWT, OAuth 2.0 flow, refresh token, OIDC.

CHƯƠNG 10 · SECURITY/INFRA

CORS, CSRF, XSS, CDN, Load Balancer

Same-Origin, CORS preflight, CDN, LB algorithms, rate limiting.

Xem trước — TCP 3-way Handshake

Đây là sơ đồ bạn sẽ học chi tiết ở Chương 03:

Client Server ────── ────── ──── 1. SYN ────▶ (seq=x) [LISTEN] ◀── 2. SYN+ACK ── (seq=y, ack=x+1) [SYN_SENT] [SYN_RCVD] ──── 3. ACK ────▶ (ack=y+1) [ESTABLISHED] [ESTABLISHED] ──────── Connection ready, exchange data ────────

3 packet để mở connection: SYN → SYN-ACK → ACK. Sau đó cả 2 đều ESTABLISHED, sẵn sàng gửi data.

Cách dùng tài liệu này

Đọc giáo trình tổng quan trước (10-15 phút).
Học tuần tự từ Chương 01 → 10. Tránh nhảy cóc — kiến thức xếp tầng (layer thấp → cao).
Mỗi chương: đọc lý thuyết → xem sơ đồ → thử curl/Wireshark trên máy → làm quiz.
Cài Wireshark (free) — bắt packet thật. Đây là "kính hiển vi" của networking.
Sau 10 chương, đọc thêm sách Computer Networking: A Top-Down Approach.

⚠️ Networking ≠ thuộc lòng

Đừng cố thuộc 7 layer OSI mà không hiểu. Hãy hiểu tại sao mỗi layer tồn tại, vấn đề nó giải quyết. Khi đó dù phỏng vấn hỏi câu lạ, bạn vẫn suy luận ra được.

Đọc trước Giáo trình tổng quan Chương kế tiếp Chương 01: OSI & TCP/IP →