Kiểm thử, build và dự án thực chiến

<dependency>
    <groupId>org.junit.jupiter</groupId>
    <artifactId>junit-jupiter</artifactId>
    <version>5.11.4</version>
    <scope>test</scope>
</dependency>

import org.junit.jupiter.api.*;
import static org.junit.jupiter.api.Assertions.*;

@DisplayName("Lớp PhanSo")
class PhanSoTest {

    @Test
    @DisplayName("cộng hai phân số cùng mẫu")
    void congCungMau() {
        // ⭐ Mẫu ARRANGE - ACT - ASSERT (chuẩn bị - thực hiện - khẳng định)
        PhanSo a = new PhanSo(1, 4);       // arrange
        PhanSo b = new PhanSo(1, 4);

        PhanSo kq = a.cong(b);              // act

        assertEquals(new PhanSo(1, 2), kq);   // assert
    }

    @Test
    void mauSoBangKhongThiNemLoi() {
        ArithmeticException e = assertThrows(
            ArithmeticException.class,
            () -> new PhanSo(1, 0)
        );
        assertTrue(e.getMessage().contains("mẫu số"));
    }

    @Test
    void tuRutGonKhiTao() {
        PhanSo p = new PhanSo(4, 8);
        // ⭐ assertAll: chạy HẾT mọi khẳng định rồi báo cáo cùng lúc
        assertAll("phân số đã rút gọn",
            () -> assertEquals(1, p.tuSo()),
            () -> assertEquals(2, p.mauSo()),
            () -> assertEquals("1/2", p.toString())
        );
    }

    @Nested
    @DisplayName("khi chia")
    class KhiChia {
        @Test void chiaBinhThuong() { ... }
        @Test void chiaChoKhong()   { ... }
    }
}

class VongDoiTest {
    @BeforeAll                       // MỘT LẦN trước mọi test — phải static
    static void khoiTaoChung() { System.out.println("1. Một lần"); }

    @BeforeEach                      // TRƯỚC MỖI test — nơi tạo dữ liệu sạch
    void chuanBi() { System.out.println("2. Mỗi test"); }

    @Test void testA() { }
    @Test void testB() { }

    @AfterEach
    void donDep() { System.out.println("3. Sau mỗi test"); }

    @AfterAll
    static void donDepChung() { System.out.println("4. Một lần cuối"); }
}
// ⚠️ JUnit tạo một INSTANCE MỚI cho MỖI test method — để chúng độc lập.
//    Đó là lý do @BeforeAll phải static.

// --- Các annotation hữu ích khác ---
@Disabled("chờ sửa bug #123")              // tạm bỏ qua, có ghi lý do
@Tag("cham")                              // gắn nhãn để lọc khi chạy
@Timeout(5)                                // thất bại nếu quá 5 giây
@RepeatedTest(10)                          // chạy 10 lần (tìm bug ngẫu nhiên)
@TempDir Path thuMucTam;                   // ⭐ thư mục tạm tự dọn sau test
@EnabledOnOs(OS.LINUX)                     // chỉ chạy trên hệ điều hành cụ thể

import org.junit.jupiter.params.*;
import org.junit.jupiter.params.provider.*;

// ❌ Lặp lại — sáu test gần như giống hệt nhau
@Test void test1() { assertTrue(SoNguyenTo.la(2)); }
@Test void test2() { assertTrue(SoNguyenTo.la(3)); }
// ...

// ✅ Một test, nhiều bộ dữ liệu
@ParameterizedTest(name = "{0} là số nguyên tố")
@ValueSource(ints = {2, 3, 5, 7, 11, 13, 97})
void laSoNguyenTo(int n) {
    assertTrue(SoNguyenTo.la(n));
}

// Nhiều tham số qua CSV
@ParameterizedTest(name = "{0} + {1} = {2}")
@CsvSource({
    "1, 2, 3",
    "5, 5, 10",
    "-1, 1, 0",
    "0, 0, 0"
})
void congDung(int a, int b, int mongDoi) {
    assertEquals(mongDoi, MayTinh.cong(a, b));
}

// Từ tệp CSV — hợp với bộ dữ liệu lớn
@ParameterizedTest
@CsvFileSource(resources = "/du_lieu_test.csv", numLinesToSkip = 1)
void tuTep(String dauVao, String mongDoi) { ... }

// Từ enum
@ParameterizedTest
@EnumSource(TrangThai.class)
void moiTrangThaiCoMoTa(TrangThai tt) {
    assertNotNull(tt.getMoTa());
}

// ⭐ Từ method — linh hoạt nhất, dùng được object phức tạp
@ParameterizedTest
@MethodSource("duLieuSinhVien")
void xepLoaiDung(SinhVien sv, String mongDoi) {
    assertEquals(mongDoi, sv.xepLoai());
}

static Stream<Arguments> duLieuSinhVien() {
    return Stream.of(
        Arguments.of(new SinhVien("A", 9.5), "Giỏi"),
        Arguments.of(new SinhVien("B", 7.0), "Khá"),
        Arguments.of(new SinhVien("C", 4.0), "Yếu")
    );
}

<!-- pom.xml -->
<dependency>
    <groupId>org.mockito</groupId>
    <artifactId>mockito-junit-jupiter</artifactId>
    <version>5.15.2</version>
    <scope>test</scope>
</dependency>

import org.mockito.*;
import static org.mockito.Mockito.*;

@ExtendWith(MockitoExtension.class)
class SinhVienServiceTest {

    @Mock  SinhVienDao dao;              // object giả, mọi method trả mặc định
    @Mock  EmailService email;
    @InjectMocks SinhVienService service; // tự tiêm hai mock trên vào

    @Test
    void timThayThiTraVeSinhVien() {
        // ① Dạy mock trả về gì
        SinhVien sv = new SinhVien(1L, "SV001", "An");
        when(dao.timTheoId(1L)).thenReturn(Optional.of(sv));

        // ② Gọi code thật
        SinhVien kq = service.layBatBuoc(1L);

        // ③ Khẳng định kết quả
        assertEquals("An", kq.hoTen());

        // ④ Khẳng định TƯƠNG TÁC
        verify(dao).timTheoId(1L);              // đã gọi đúng một lần
        verify(dao, never()).xoa(anyLong());  // chưa từng gọi xoá
        verifyNoInteractions(email);            // không đụng tới email
    }

    @Test
    void khongThayThiNemLoi() {
        when(dao.timTheoId(anyLong())).thenReturn(Optional.empty());

        assertThrows(KhongTimThayException.class,
                     () -> service.layBatBuoc(999L));
    }

    @Test
    void bắtDuocThamSoTruyenVao() {
        ArgumentCaptor<SinhVien> bat = ArgumentCaptor.forClass(SinhVien.class);

        service.dangKy("An", "an@example.com");

        verify(dao).them(bat.capture());
        assertEquals("An", bat.getValue().hoTen());   // kiểm tra object đã tạo
    }

    @Test
    void mockNemNgoaiLe() {
        when(dao.timTheoId(anyLong()))
            .thenThrow(new DataAccessException("Mất kết nối", null));

        assertThrows(DataAccessException.class, () -> service.layBatBuoc(1L));
        // ⭐ Test được kịch bản mà database thật rất khó tái hiện
    }
}

<plugin>
    <groupId>org.jacoco</groupId>
    <artifactId>jacoco-maven-plugin</artifactId>
    <version>0.8.12</version>
    <executions>
        <execution><goals><goal>prepare-agent</goal></goals></execution>
        <execution>
            <id>report</id><phase>test</phase>
            <goals><goal>report</goal></goals>
        </execution>
    </executions>
</plugin>

// $ mvn test
// → target/site/jacoco/index.html

<project>
    <modelVersion>4.0.0</modelVersion>
    <groupId>com.vidu</groupId>
    <artifactId>quan-ly-thu-vien</artifactId>
    <version>1.0.0</version>
    <packaging>jar</packaging>

    <properties>
        <maven.compiler.release>21</maven.compiler.release>
        <project.build.sourceEncoding>UTF-8</project.build.sourceEncoding>
        <main.class>com.vidu.thuvien.Main</main.class>
    </properties>

    <dependencies>
        <dependency>
            <groupId>com.zaxxer</groupId>
            <artifactId>HikariCP</artifactId>
            <version>6.2.1</version>
        </dependency>
        <dependency>
            <groupId>org.xerial</groupId>
            <artifactId>sqlite-jdbc</artifactId>
            <version>3.47.1.0</version>
        </dependency>
        <dependency>
            <groupId>org.junit.jupiter</groupId>
            <artifactId>junit-jupiter</artifactId>
            <version>5.11.4</version>
            <scope>test</scope>      <!-- chỉ dùng khi test -->
        </dependency>
    </dependencies>

    <build><plugins>
        <!-- ⭐ Fat JAR: gộp mọi dependency vào một tệp chạy được -->
        <plugin>
            <groupId>org.apache.maven.plugins</groupId>
            <artifactId>maven-shade-plugin</artifactId>
            <version>3.6.0</version>
            <executions><execution>
                <phase>package</phase>
                <goals><goal>shade</goal></goals>
                <configuration><transformers>
                    <transformer implementation="...ManifestResourceTransformer">
                        <mainClass>${main.class}</mainClass>
                    </transformer>
                </transformers></configuration>
            </execution></executions>
        </plugin>
    </plugins></build>
</project>

$ mvn clean package
[INFO] Tests run: 47, Failures: 0, Errors: 0, Skipped: 0
[INFO] BUILD SUCCESS

$ java -jar target/quan-ly-thu-vien-1.0.0.jar
# Chạy được trên bất kỳ máy nào có Java 21 — không cần cài gì thêm

# Kiểm tra fat JAR đã gộp dependency chưa
$ jar tf target/quan-ly-thu-vien-1.0.0.jar | grep hikari | head -3

quan-ly-thu-vien/
├── pom.xml
├── README.md
├── src/main/
│   ├── java/com/vidu/thuvien/
│   │   ├── Main.java                    // điểm vào CLI
│   │   ├── model/                       // Chương 5: record, enum, sealed
│   │   │   ├── Sach.java                //   record
│   │   │   ├── DocGia.java              //   record
│   │   │   ├── PhieuMuon.java           //   record
│   │   │   └── TrangThai.java           //   enum có hành vi
│   │   ├── dao/                         // Chương 13: JDBC
│   │   │   ├── SachDao.java             //   interface
│   │   │   ├── SachDaoJdbc.java         //   cài đặt
│   │   │   └── Db.java                  //   HikariCP
│   │   ├── service/                     // nghiệp vụ + giao dịch
│   │   │   └── MuonTraService.java
│   │   ├── exception/                   // Chương 6: cây lỗi
│   │   │   ├── ThuVienException.java
│   │   │   └── HetSachException.java
│   │   └── cli/                         // Chương 3: menu, Scanner
│   │       └── Menu.java
│   └── resources/
│       ├── schema.sql
│       └── logback.xml
└── src/test/java/com/vidu/thuvien/
    ├── model/SachTest.java              // unit test thuần
    ├── service/MuonTraServiceTest.java  // với Mockito
    └── dao/SachDaoJdbcTest.java         // integration, SQLite trong bộ nhớ

package com.vidu.thuvien.model;

public record Sach(Long id, String isbn, String tieuDe,
                   String tacGia, int namXb, int soLuong) {

    // Compact constructor — kiểm tra hợp lệ (Chương 5)
    public Sach {
        Objects.requireNonNull(isbn,   "ISBN không được null");
        Objects.requireNonNull(tieuDe, "Tiêu đề không được null");
        if (soLuong < 0)
            throw new IllegalArgumentException("Số lượng không âm: " + soLuong);
        if (namXb < 1450 || namXb > Year.now().getValue() + 1)
            throw new IllegalArgumentException("Năm xuất bản không hợp lệ: " + namXb);
        tieuDe = tieuDe.trim();
    }

    public boolean conHang() { return soLuong > 0; }

    // Factory cho sách mới (chưa có id)
    public static Sach moi(String isbn, String tieuDe,
                           String tacGia, int namXb, int soLuong) {
        return new Sach(null, isbn, tieuDe, tacGia, namXb, soLuong);
    }
}

public class MuonTraService {
    private static final Logger log = LoggerFactory.getLogger(MuonTraService.class);
    private static final int SO_NGAY_MUON = 14;
    private static final long PHAT_MOI_NGAY = 5_000L;

    private final DataSource ds;

    public MuonTraService(DataSource ds) { this.ds = ds; }

    /** Mượn sách — MỘT giao dịch, hoặc thành công hoàn toàn hoặc không gì cả. */
    public long muonSach(long sachId, long docGiaId) {
        try (Connection c = ds.getConnection()) {           // Chương 11: AutoCloseable
            c.setAutoCommit(false);                            // Chương 13: giao dịch
            try {
                // ① Giảm số lượng — để DATABASE kiểm tra nguyên tử
                try (PreparedStatement ps = c.prepareStatement(
                        "UPDATE sach SET so_luong = so_luong - 1 " +
                        "WHERE id = ? AND so_luong > 0")) {
                    ps.setLong(1, sachId);
                    if (ps.executeUpdate() == 0)
                        throw new HetSachException(sachId);   // Chương 6
                }

                // ② Tạo phiếu mượn, lấy id tự sinh
                long phieuId;
                try (PreparedStatement ps = c.prepareStatement(
                        "INSERT INTO muon_tra (sach_id, doc_gia_id, ngay_muon, ngay_hen_tra) " +
                        "VALUES (?, ?, ?, ?)", Statement.RETURN_GENERATED_KEYS)) {
                    LocalDate homNay = LocalDate.now();
                    ps.setLong(1, sachId);
                    ps.setLong(2, docGiaId);
                    ps.setObject(3, homNay);
                    ps.setObject(4, homNay.plusDays(SO_NGAY_MUON));
                    ps.executeUpdate();
                    try (ResultSet k = ps.getGeneratedKeys()) {
                        k.next();
                        phieuId = k.getLong(1);
                    }
                }

                c.commit();
                log.info("Độc giả {} mượn sách {}, phiếu {}", docGiaId, sachId, phieuId);
                return phieuId;

            } catch (SQLException | RuntimeException e) {
                c.rollback();                                  // hoàn tác TẤT CẢ
                throw e;
            } finally {
                c.setAutoCommit(true);                        // khôi phục cho pool
            }
        } catch (SQLException e) {
            throw new ThuVienException("Không mượn được sách " + sachId, e);
        }
    }

    /** Tính tiền phạt — hàm THUẦN, dễ test nhất trong cả service. */
    public static long tinhPhat(LocalDate henTra, LocalDate traThucTe) {
        long soNgayTre = ChronoUnit.DAYS.between(henTra, traThucTe);
        return soNgayTre > 0 ? soNgayTre * PHAT_MOI_NGAY : 0L;
    }
}

// ---------- ① UNIT: logic thuần, không phụ thuộc gì ----------
class TinhPhatTest {
    @ParameterizedTest(name = "trễ {2} ngày → phạt {3}đ")
    @CsvSource({
        "2026-08-01, 2026-08-01, 0,  0",        // đúng hạn
        "2026-08-01, 2026-07-30, -2, 0",        // trả sớm
        "2026-08-01, 2026-08-04, 3,  15000"     // trễ 3 ngày
    })
    void tinhPhatDung(LocalDate hen, LocalDate tra, int tre, long phat) {
        assertEquals(phat, MuonTraService.tinhPhat(hen, tra));
    }
}

// ---------- ② UNIT với MOCK: service không cần database ----------
@ExtendWith(MockitoExtension.class)
class SachServiceTest {
    @Mock SachDao dao;
    @InjectMocks SachService service;

    @Test
    void khongTimThayThiNemLoi() {
        when(dao.timTheoId(anyLong())).thenReturn(Optional.empty());
        assertThrows(KhongTimThayException.class, () -> service.layBatBuoc(1L));
    }
}

// ---------- ③ INTEGRATION: database THẬT trong bộ nhớ ----------
class SachDaoJdbcTest {
    private DataSource ds;
    private SachDao dao;

    @BeforeEach
    void chuanBi() throws Exception {
        var cf = new HikariConfig();
        cf.setJdbcUrl("jdbc:sqlite::memory:");   // ⭐ DB trong RAM, mỗi test một cái mới
        ds = new HikariDataSource(cf);
        try (var c = ds.getConnection(); var st = c.createStatement()) {
            st.execute(Files.readString(Path.of("src/main/resources/schema.sql")));
        }
        dao = new SachDaoJdbc(ds);
    }

    @Test
    void themRoiTimLaiDuoc() {
        long id = dao.them(Sach.moi("978-1", "Java", "Gosling", 2024, 5));
        assertTrue(dao.timTheoId(id).isPresent());
        assertEquals("Java", dao.timTheoId(id).orElseThrow().tieuDe());
    }

    @Test
    void isbnTrungThiNemLoi() {
        dao.them(Sach.moi("978-1", "A", "X", 2024, 1));
        assertThrows(DataAccessException.class,
            () -> dao.them(Sach.moi("978-1", "B", "Y", 2024, 1)));
    }
}