Xử lý ngoại lệ

def level3():
    print("  level3: bắt đầu")
    raise ValueError("hỏng ở đáy")
    print("  level3: dòng này KHÔNG BAO GIỜ chạy")

def level2():
    print(" level2: gọi level3")
    level3()
    print(" level2: dòng này cũng bị bỏ qua")

def level1():
    try:
        level2()
    except ValueError as e:
        print(f"level1: bắt được -> {e}")

level1()
# level2: gọi level3
#   level3: bắt đầu
# level1: bắt được -> hỏng ở đáy

def chia(a: float, b: float) -> float | None:
    try:
        return a / b
    except ZeroDivisionError:
        print("Không chia được cho 0")
        return None

print(chia(10, 2))   # 5.0
print(chia(10, 0))   # Không chia được cho 0 → None

try:
    open("/khong/ton/tai.txt")
except OSError as e:
    print(type(e).__name__)  # FileNotFoundError
    print(e.args)            # (2, 'No such file or directory')
    print(e.errno)           # 2
    print(e.filename)        # /khong/ton/tai.txt
    print(str(e))           # [Errno 2] No such file or directory: '/khong/ton/tai.txt'

def doc_tuoi(du_lieu: dict) -> int:
    try:
        return int(du_lieu["tuoi"])
    except KeyError:                 # thiếu khóa → mặc định
        return 0
    except (ValueError, TypeError):  # gộp: cùng cách xử lý
        raise ValueError(f"tuoi không hợp lệ: {du_lieu['tuoi']!r}")

print(doc_tuoi({"tuoi": "22"}))   # 22
print(doc_tuoi({}))                # 0
print(doc_tuoi({"tuoi": "abc"}))  # ValueError: tuoi không hợp lệ: 'abc'

BaseException
 ├── SystemExit             # sys.exit() — để chương trình thoát bình thường
 ├── KeyboardInterrupt      # Ctrl+C — để người dùng dừng được
 ├── GeneratorExit          # generator.close()
 └── Exception              # ⭐ mọi lỗi "nghiệp vụ" nằm dưới đây
      ├── ArithmeticError
      │    ├── ZeroDivisionError
      │    ├── OverflowError
      │    └── FloatingPointError
      ├── LookupError
      │    ├── IndexError          # lst[99] khi lst chỉ có 3 phần tử
      │    └── KeyError            # d["thieu"]
      ├── OSError                  # alias: IOError, EnvironmentError
      │    ├── FileNotFoundError
      │    ├── PermissionError
      │    ├── FileExistsError
      │    ├── IsADirectoryError
      │    ├── NotADirectoryError
      │    ├── TimeoutError
      │    └── ConnectionError
      │         ├── ConnectionRefusedError
      │         ├── ConnectionResetError
      │         └── BrokenPipeError
      ├── ValueError               # đúng kiểu, sai giá trị: int("abc")
      │    └── UnicodeError
      │         ├── UnicodeDecodeError
      │         └── UnicodeEncodeError
      ├── TypeError                # sai kiểu: len(5)
      ├── AttributeError           # obj.khong_co
      ├── NameError                # dùng biến chưa gán
      │    └── UnboundLocalError
      ├── ImportError
      │    └── ModuleNotFoundError
      ├── RuntimeError
      │    ├── RecursionError
      │    └── NotImplementedError
      ├── StopIteration            # next() hết phần tử — for tự bắt
      ├── StopAsyncIteration
      ├── AssertionError           # assert thất bại
      └── Warning                  # DeprecationWarning, UserWarning...

import json

def doc_config(duong_dan: str) -> dict:
    f = None
    try:
        f = open(duong_dan, encoding="utf-8")   # ⚠️ chỉ thao tác rủi ro
    except FileNotFoundError:
        print(f"Không thấy {duong_dan}, dùng config rỗng")
        return {}
    else:
        # chỉ tới đây khi open() THÀNH CÔNG
        return json.load(f)
    finally:
        # chạy dù thành công, dù lỗi, dù đã return ở trên
        if f is not None:
            f.close()
            print("đã đóng file")

def xau():
    try:
        return "từ try"
    finally:
        return "từ finally"    # ❌ ghi đè

print(xau())    # 'từ finally'

def rat_xau():
    try:
        raise ValueError("lỗi nghiêm trọng!")
    finally:
        return "ổn cả"       # ❌❌ NUỐT exception, không ai biết có lỗi

print(rat_xau())  # 'ổn cả' — ValueError biến mất hoàn toàn

def dat_tuoi(tuoi: int) -> int:
    if not isinstance(tuoi, int):
        raise TypeError(f"tuoi phải là int, nhận {type(tuoi).__name__}")
    if not 0 <= tuoi <= 150:
        raise ValueError(f"tuoi phải trong [0, 150], nhận {tuoi}")
    return tuoi

dat_tuoi("22")   # TypeError: tuoi phải là int, nhận str
dat_tuoi(-5)     # ValueError: tuoi phải trong [0, 150], nhận -5

import logging

def xu_ly_don(don_id: int) -> None:
    try:
        luu_vao_db(don_id)
    except Exception:
        logging.exception(f"Lưu đơn {don_id} thất bại")
        raise          # ✅ ném lại y nguyên, traceback gốc còn đủ

# ❌ SAI — mất traceback gốc, chỉ thấy dòng raise này
def xu_ly_don_sai(don_id: int) -> None:
    try:
        luu_vao_db(don_id)
    except Exception as e:
        raise Exception(str(e))   # mất kiểu, mất traceback, mất context

class ConfigError(Exception):
    """Lỗi khi nạp file cấu hình."""

def nap_config(duong_dan: str) -> dict:
    try:
        with open(duong_dan, encoding="utf-8") as f:
            return json.load(f)
    except FileNotFoundError as e:
        raise ConfigError(f"Thiếu file cấu hình: {duong_dan}") from e
    except json.JSONDecodeError as e:
        raise ConfigError(f"Cấu hình {duong_dan} sai cú pháp JSON") from e

Traceback (most recent call last):
  File "app.py", line 8, in nap_config
    with open(duong_dan, encoding="utf-8") as f:
FileNotFoundError: [Errno 2] No such file or directory: 'settings.json'

The above exception was the direct cause of the following exception:

Traceback (most recent call last):
  File "app.py", line 20, in <module>
    cfg = nap_config("settings.json")
ConfigError: Thiếu file cấu hình: settings.json

class ThanhToanError(Exception):
    """Lớp gốc cho mọi lỗi của module thanh toán."""

class TheKhongHopLe(ThanhToanError):
    """Số thẻ sai định dạng hoặc đã hết hạn."""

class KhongDuSoDu(ThanhToanError):
    """Tài khoản không đủ tiền để thực hiện giao dịch."""

    def __init__(self, can: int, co: int):
        self.can = can
        self.co = co
        self.thieu = can - co
        super().__init__(f"Cần {can:,}đ nhưng chỉ có {co:,}đ (thiếu {self.thieu:,}đ)")

class CongThanhToanLoi(ThanhToanError):
    """Cổng thanh toán bên thứ ba không phản hồi hoặc trả lỗi."""

def rut_tien(so_du: int, so_tien: int) -> int:
    if so_tien > so_du:
        raise KhongDuSoDu(can=so_tien, co=so_du)
    return so_du - so_tien

# Người gọi có thể bắt ở nhiều mức chi tiết khác nhau
try:
    rut_tien(50_000, 200_000)
except KhongDuSoDu as e:
    print(f"Nạp thêm {e.thieu:,}đ để tiếp tục")   # Nạp thêm 150,000đ để tiếp tục
except ThanhToanError:
    print("Giao dịch thất bại, vui lòng thử lại")   # lưới an toàn cho cả module

import os

# LBYL — có lỗ hổng race condition
if os.path.exists("data.csv"):
    # ⚠️ giữa dòng trên và dòng dưới, tiến trình khác có thể xoá file!
    with open("data.csv") as f:
        noi_dung = f.read()
else:
    noi_dung = ""

# EAFP — không có khoảng trống, đúng cả khi có nhiều tiến trình
try:
    with open("data.csv") as f:
        noi_dung = f.read()
except FileNotFoundError:
    noi_dung = ""

Traceback (most recent call last):
  File "/app/main.py", line 42, in <module>        # ④ điểm khởi đầu
    bao_cao = tong_hop(don_hangs)
              ^^^^^^^^^^^^^^^^^^^
  File "/app/report.py", line 15, in tong_hop      # ③
    return sum(tinh_gia(d) for d in don_hangs)
               ^^^^^^^^^^^
  File "/app/report.py", line 8, in tinh_gia       # ② hàm gọi trực tiếp
    return don["so_luong"] * don["don_gia"]
                             ~~~^^^^^^^^^^^
KeyError: 'don_gia'                                # ① ĐỌC DÒNG NÀY TRƯỚC

import traceback

try:
    1 / 0
except ZeroDivisionError as e:
    # In ra stderr như Python vẫn làm
    traceback.print_exc()

    # Lấy về dưới dạng chuỗi — để gửi lên hệ thống giám sát
    chuoi = traceback.format_exc()

    # Duyệt từng frame dưới dạng object
    for frame in traceback.extract_tb(e.__traceback__):
        print(f"{frame.filename}:{frame.lineno} trong {frame.name}()")

# ❌ 1. BARE EXCEPT — bắt cả Ctrl+C và sys.exit()
try:
    tinh_toan_lau()
except:                       # bắt cả BaseException!
    print("có lỗi")            # người dùng bấm Ctrl+C mà không thoát được

# ✅ Sửa: nêu rõ loại, hoặc ít nhất dùng Exception
try:
    tinh_toan_lau()
except Exception:              # KeyboardInterrupt/SystemExit đi qua bình thường
    logging.exception("tính toán thất bại")
    raise


# ❌ 2. NUỐT LỖI — pass trong except
try:
    cfg = nap_config()
except Exception:
    pass                        # cfg giờ không tồn tại → NameError ở dưới

# ✅ Sửa: hoặc xử lý, hoặc để nó bay lên. Muốn im lặng thì nói rõ loại:
from contextlib import suppress
with suppress(FileNotFoundError):   # "explicitly silenced"
    os.remove("tam.tmp")


# ❌ 3. TRY QUÁ RỘNG — không biết dòng nào hỏng
try:
    du_lieu = tai_ve(url)
    ket_qua = phan_tich(du_lieu)
    luu(ket_qua)
    gui_email(ket_qua)
except Exception:
    print("thất bại")          # thất bại ở bước nào? không ai biết

# ✅ Sửa: bọc từng bước rủi ro, thông điệp riêng cho từng bước


# ❌ 4. DÙNG EXCEPTION THAY IF (khi if hoàn toàn đủ)
try:
    x = so_am
except:
    x = 0

# ✅ Sửa: điều kiện thuần tính toán thì dùng if
x = so_am if so_am >= 0 else 0


# ❌ 5. LOG RỒI RAISE Ở MỌI TẦNG — traceback lặp 5 lần trong log
def tang_giua():
    try:
        tang_duoi()
    except Exception:
        logging.exception("lỗi")   # tầng nào cũng log → log ngập rác
        raise

# ✅ Sửa: chỉ log ở BIÊN — nơi lỗi dừng lại (handler HTTP, main, worker loop).
#         Các tầng giữa: hoặc im lặng để nó bay, hoặc chaining thêm ngữ cảnh.

def kiem_tra_tat_ca(nguoi_dung: dict) -> None:
    """Gom TẤT CẢ lỗi validate thay vì dừng ở lỗi đầu tiên."""
    loi: list[Exception] = []

    if not nguoi_dung.get("email", "").count("@"):
        loi.append(ValueError("email không hợp lệ"))
    if nguoi_dung.get("tuoi", 0) < 18:
        loi.append(ValueError("phải từ 18 tuổi"))
    if not nguoi_dung.get("mat_khau"):
        loi.append(KeyError("mat_khau"))

    if loi:
        raise ExceptionGroup("Dữ liệu đăng ký không hợp lệ", loi)


try:
    kiem_tra_tat_ca({"email": "sai", "tuoi": 15})
except* ValueError as nhom:
    for e in nhom.exceptions:
        print(f"  giá trị sai: {e}")
except* KeyError as nhom:
    for e in nhom.exceptions:
        print(f"  thiếu trường: {e}")

# giá trị sai: email không hợp lệ
# giá trị sai: phải từ 18 tuổi
# thiếu trường: 'mat_khau'

# ✅ ĐÚNG — kiểm tra bất biến nội bộ ("chuyện này không thể xảy ra")
def chia_deu(tong: int, phan: list[int]) -> None:
    # ... thuật toán chia ...
    assert sum(phan) == tong, f"bug thuật toán: {sum(phan)} != {tong}"

# ❌ SAI — kiểm tra input người dùng bằng assert
def dang_nhap(mat_khau: str) -> None:
    assert len(mat_khau) >= 8       # biến mất khi chạy python -O !!

# ✅ Sửa
def dang_nhap(mat_khau: str) -> None:
    if len(mat_khau) < 8:
        raise ValueError("mật khẩu phải từ 8 ký tự")

import warnings

def tinh_thue_cu(x: float) -> float:
    warnings.warn(
        "tinh_thue_cu() sẽ bị xoá ở v3.0, dùng tinh_thue() thay thế",
        DeprecationWarning,
        stacklevel=2,      # trỏ vào NGƯỜI GỌI, không phải dòng này
    )
    return x * 0.1

# Biến warning thành lỗi trong test — để không ai lỡ dùng API cũ
warnings.simplefilter("error", DeprecationWarning)

import logging

log = logging.getLogger(__name__)

try:
    xu_ly()
except Exception:
    # ✅ log.exception() — CHỈ gọi trong khối except, tự đính kèm traceback
    log.exception("Xử lý thất bại")

    # tương đương:
    # log.error("Xử lý thất bại", exc_info=True)

    # ❌ mất traceback — chỉ còn dòng chữ, không biết hỏng ở đâu
    # log.error(f"Xử lý thất bại: {e}")