Chương 08 — Git & SSH

1. Git CLI cơ bản

Git theo dõi snapshot của project theo thời gian. Mỗi commit là một snapshot có hash riêng. Bạn có thể quay về bất kỳ commit nào.

Khởi tạo & commit đầu tiên

$ git init                      # tạo repo .git/ trong folder hiện tại
$ git status                    # xem file nào đã/chưa track, đã/chưa stage
$ git add README.md              # stage 1 file
$ git add .                       # stage tất cả thay đổi
$ git commit -m "init project"   # tạo commit với message
$ git log --oneline --graph     # xem lịch sử ngắn gọn dạng đồ thị

3 vùng quan trọng nhất

2. Branch & merge

Branch là nhánh phát triển song song. Bạn làm feature X trên một branch riêng, không đụng tới main, đến khi xong thì merge vào.

$ git branch                       # liệt kê branch local
$ git branch feature-login          # tạo branch mới (nhưng chưa chuyển sang)
$ git checkout feature-login        # chuyển sang branch đó (cách cũ)
$ git checkout -b feature-login     # tạo + chuyển trong 1 lệnh
$ git switch feature-login          # chuyển branch (cách mới, rõ nghĩa hơn)
$ git switch -c feature-login       # tạo + chuyển (tương đương -b)

Merge vào main

$ git switch main                   # về main
$ git merge feature-login            # gộp feature vào main
$ git branch -d feature-login        # xóa branch đã merge xong
$ git log --all --graph --decorate   # xem mọi branch dạng đồ thị

3. Rebase & cherry-pick

Cả hai đều là cách "viết lại lịch sử" — mạnh nhưng phải dùng cẩn thận.

git rebase — đặt lại nhánh lên trên

$ git switch feature-x
$ git rebase main                   # đem các commit của feature-x lên trên main mới nhất

So với merge: rebase tạo lịch sử thẳng, không có merge commit. Nhánh trông gọn hơn.

Interactive rebase — "biên tập" lịch sử

$ git rebase -i HEAD~5             # sửa 5 commit gần nhất

Editor mở ra, bạn chọn cho từng commit:

• pick — giữ nguyên
• reword — đổi message
• squash — gộp vào commit trên
• fixup — gộp + bỏ message
• drop — xóa commit

git cherry-pick — bốc lẻ commit

$ git cherry-pick a1b2c3d            # mang commit a1b2c3d sang branch hiện tại
$ git cherry-pick a1b2c3d..f4e5d6c   # range commit

Hữu ích khi bạn cần fix bug từ branch khác mà không muốn merge cả branch đó.

4. Remote & sync

Remote là bản sao repo trên server (GitHub, GitLab, BitBucket). origin là tên remote mặc định khi clone.

$ git remote -v                    # xem các remote đang config
$ git remote add origin git@github.com:user/repo.git
$ git fetch origin                  # tải về dữ liệu mới nhưng KHÔNG merge
$ git pull origin main               # = fetch + merge
$ git pull --rebase origin main      # = fetch + rebase (lịch sử thẳng hơn)
$ git push origin main               # đẩy commit local lên remote
$ git push -u origin feature-x       # -u: set upstream để lần sau chỉ cần `git push`

fetch vs pull — khác chỗ nào?

Workflow chuẩn cho team

1. git switch -c feature-x — tạo nhánh từ main.
2. Code, commit nhiều lần, message rõ ràng.
3. git fetch origin && git rebase origin/main — đồng bộ với main mới nhất.
4. git push -u origin feature-x — đẩy lên remote.
5. Mở Pull Request trên GitHub, review, merge.
6. git switch main && git pull && git branch -d feature-x — dọn dẹp.

$ git push --force-with-lease

5. Stash & undo — sửa sai

Đây là phần "cứu sống" — biết undo đúng cách giúp bạn tự tin thử nghiệm.

git stash — cất tạm thay đổi

$ git stash                      # cất working dir + staging vào ngăn kéo
$ git stash list                 # xem các stash đang có
$ git stash pop                  # lấy lại stash mới nhất + xóa khỏi list
$ git stash apply stash@{1}      # lấy stash thứ 1 (giữ nguyên trong list)
$ git stash drop stash@{0}       # xóa stash

Dùng khi: đang dở dang feature thì sếp bảo "fix bug production gấp" — stash, switch sang main, fix, push, rồi stash pop quay lại.

Bảng "tôi muốn undo X → dùng lệnh nào"

revert — undo "công khai" cho commit đã push

$ git revert a1b2c3d              # tạo commit MỚI đảo ngược a1b2c3d

Khác reset: revert không xóa lịch sử, chỉ thêm commit mới — an toàn cho branch public.

6. SSH cho git & server

SSH (Secure Shell) là cách xác thực không mật khẩu bằng cặp key public/private. Bạn cho server giữ public key, máy bạn giữ private key — server gửi thử thách, máy bạn ký bằng private key để chứng minh là bạn.

Bước 1 — Sinh SSH key

$ ssh-keygen -t ed25519 -C "your.email@example.com"

• -t ed25519: thuật toán hiện đại, ngắn hơn và an toàn hơn RSA.
• -C "...": comment để dễ nhận diện key (thường là email).
• Khi hỏi passphrase: gõ một mật khẩu để bảo vệ private key (khuyến nghị) hoặc Enter để bỏ qua.

Kết quả ra 2 file trong ~/.ssh/:

• id_ed25519 — private key. KHÔNG share, không commit.
• id_ed25519.pub — public key. Đem dán cho GitHub/server.

Bước 2 — Copy public key vào GitHub/GitLab

$ cat ~/.ssh/id_ed25519.pub
ssh-ed25519 AAAAC3Nza... your.email@example.com
$ pbcopy < ~/.ssh/id_ed25519.pub   # macOS: copy thẳng vào clipboard

Vào GitHub → Settings → SSH and GPG keys → New SSH key → paste public key → Save.

Bước 3 — Test kết nối

$ ssh -T git@github.com
Hi yourname! You've successfully authenticated, but GitHub does not provide shell access.

Thấy "successfully authenticated" = thành công. Giờ clone repo bằng URL git@github.com:user/repo.git sẽ không bị hỏi password nữa.

~/.ssh/config — alias cho host

Khi có nhiều server hoặc nhiều account GitHub, file config giúp gõ ngắn gọn:

# ~/.ssh/config
Host github
  HostName github.com
  User git
  IdentityFile ~/.ssh/id_ed25519

Host myserver
  HostName 203.0.113.42
  User deploy
  Port 2222
  IdentityFile ~/.ssh/id_ed25519_server

Sau khi config, bạn gõ:

$ ssh myserver                  # thay vì ssh -p 2222 deploy@203.0.113.42
$ git clone github:user/repo.git  # dùng alias trong git URL

scp & rsync — copy file qua mạng

$ scp file.txt myserver:~/uploads/         # copy 1 file lên server
$ scp -r dist/ myserver:/var/www/         # copy folder (đệ quy)
$ scp myserver:~/log.txt ./                # tải về máy local

$ rsync -avzP dist/ myserver:/var/www/    # sync folder, chỉ copy file đã đổi
$ rsync -avzP --delete dist/ myserver:/var/www/  # xóa file thừa ở dest

Bảng so sánh scp vs rsync

Quy tắc đơn giản: copy 1 file nhỏ một lần → scp. Sync folder lớn / deploy / backup định kỳ → rsync -avzP.

7. Thử ngay trong terminal giả lập

Tập commit cycle ngay trong simulator — không sợ phá repo thật:

1. mkdir myrepo && cd myrepo
2. git init
3. echo "# My Repo" > README.md
4. git status — thấy README.md untracked
5. git add README.md
6. git commit -m "init"
7. git log --oneline
8. git switch -c feature-1
9. git branch — xác nhận đang ở feature-1

8. Bài tập về nhà

Làm trên Terminal thật. Repo này thuộc về bạn — sai cứ rm -rf .git rồi làm lại:

1. Tạo folder ~/Developer/git-practice, cd vào, git init. Tạo README.md, commit đầu với message "init".
2. Tạo branch feature/hello bằng git switch -c. Sửa README.md, commit. Quay về main, merge feature/hello vào.
3. Trên branch mới feature/oops, làm 3 commit lung tung. Dùng git rebase -i HEAD~3 để squash 3 commit thành 1, đổi message thành "feat: hello message".
4. Tạo file secret.txt, git add nó, rồi nhận ra không nên commit. Unstage bằng git restore --staged secret.txt.
5. Sinh SSH key ed25519 mới (nếu chưa có): ssh-keygen -t ed25519 -C "email". Copy public key lên GitHub. Test bằng ssh -T git@github.com.
6. Tạo repo trống trên GitHub (qua web UI). Trên local, chạy git remote add origin git@github.com:user/repo.git rồi git push -u origin main.
7. Tạo file ~/.ssh/config với một Host alias github trỏ đến github.com. chmod 600 ~/.ssh/config. Test bằng ssh -T github.
8. Tạo 2 folder ~/tmp/src (chứa vài file) và ~/tmp/dst (rỗng). Sync bằng rsync -avzP ~/tmp/src/ ~/tmp/dst/. Sửa 1 file ở src, chạy lại — thấy rsync chỉ copy file vừa đổi.
9. (Bonus) Cố tình tạo conflict: trên 2 branch sửa cùng dòng, merge, đọc dấu <<<<<<<, resolve thủ công, commit.

9. Quiz — Kiểm tra kiến thức

10. Tổng kết

• ✅ Vòng lặp git: status → add → commit → log
• ✅ Branch & merge: switch -c, merge, xem bằng log --all --graph
• ✅ Rebase & cherry-pick — dùng cẩn thận trên branch chưa public
• ✅ Sync với remote: fetch ≠ pull; --force-with-lease thay cho --force
• ✅ Undo đúng cách: restore, reset --soft/--hard, revert, stash
• ✅ SSH key ed25519 cho GitHub, ~/.ssh/config với Host alias
• ✅ scp cho file lẻ, rsync -avzP cho folder lớn / deploy

Chương 9 chúng ta học tmux & productivity — chia terminal thành nhiều panel, để session chạy ngầm trên server, và những thói quen làm dev "đa nhiệm" thực sự.